Γιατί υπάρχουν αντιδράσεις για την αλλαγή ώρας;

Η αλλαγή της θερινής ώρας θα πραγματοποιηθεί σε λίγες ημέρες, πιο συγκεκριμένα την Κυριακή 30 Μαρτίου 2025.

Οι δείκτες των ρολογιών στις 03:00 θα πρέπει να πάνε μια ώρα μπροστά και να δείξουν 04:00. Μάλιστα, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναφέρει: Σας υπενθυμίζουμε ότι, την Κυριακή 30 Μαρτίου 2025, λήγει η εφαρμογή του μέτρου της χειμερινής ώρας, σύμφωνα με την Οδηγία 2000/84 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19/01/2001, σχετικά με τις διατάξεις για τη χειμερινή ώρα. Οι δείκτες των ρολογιών πρέπει να μετακινηθούν μία ώρα μπροστά, δηλαδή από 03:00 π.μ. σε 04:00 π.μ. Η θερινή ώρα θα διατηρηθεί μέχρι την Κυριακή 26 Οκτωβρίου 2025.

Πότε ξεκίνησε η ιδέα για την αλλαγή της ώρας;

Σύμφωνα με τη Wikipedia, η πρώτη αναφορά που υπάρχει για χρησιμοποίηση της θερινής ώρας ήταν από τον Βενιαμίν Φραγκλίνο (Benjamin Franklin) σε γράμμα του που δημοσιεύθηκε σε γαλλική εφημερίδα. Σε αυτό το γράμμα δεν υπάρχει αναφορά για αλλαγή της ώρας αλλά πρόταση να ξυπνούν οι άνθρωποι μία ώρα νωρίτερα! Η πρώτη φορά που προτάθηκε το ζήτημα σοβαρά ήταν από τον Γουίλιαμ Γουίλετ (William Willett) στο άρθρο του «Waste of Daylight» που δημοσιοποιήθηκε το 1907 αλλά τελικά δεν κατάφερε να πείσει την Βρετανική κυβέρνηση. Αν και η ιδέα του τελικά υιοθετήθηκε, ο ίδιος δεν κατάφερε να την δει να πραγματοποιείται, γιατί πέθανε το 1915.

Αρχικά εφαρμόστηκε από τη γερμανική κυβέρνηση κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου από 30 Απριλίου ως 1η Οκτωβρίου του 1916. Λίγο μετά το Ηνωμένο Βασίλειο ακολούθησε εφαρμόζοντας τη θερινή ώρα από 21 Μαΐου ως 1η Οκτωβρίου 1916. Αργότερα, στις 19 Μαρτίου του 1918, το Αμερικανικό Κογκρέσο καθιέρωσε την τυπική χρήση των χρονικών ζωνών και επισημοποίησε την αλλαγή της θερινής ώρας για όλον τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Το μέτρο αυτό όμως καταργήθηκε αμέσως, λόγω της δυσαρέσκειας του κόσμου.

Στην Ελλάδα η θερινή εφαρμόστηκε για πρώτη φορά, δοκιμαστικά, το 1932 και συγκεκριμένα από τις 6 Ιουλίου μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου, όταν τα ρολόγια είχαν τεθεί μία ώρα μπροστά. Στη συνέχεια όμως εγκαταλείφθηκε, επειδή στις 28 Ιουλίου 1916 στις 04:00 ώρα, τα ρολόγια στην Ελλάδα είχαν τεθεί 25 λεπτά μπροστά κατά την εισδοχή της ζώνης ώρας που είχε αποφασιστεί παγκοσμίως.

Η αλλαγή της ώρας και η εφαρμογή της θερινής ώρας προκαλούν έντονες συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε το 2018, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την κατάργηση της αλλαγής ώρας, μετά από δημόσια διαβούλευση όπου το 84% των Ευρωπαίων πολιτών τάχθηκε υπέρ της μόνιμης εφαρμογής της θερινής ή χειμερινής ώρας. Ωστόσο, λόγω έλλειψης ομοφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών για το ποια ώρα θα επιλέξουν, το θέμα παραμένει ανοιχτό.

Τα επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης της αλλαγής της ώρας περιλαμβάνουν λόγους υγείας, όπως διαταραχές στον ύπνο και την καθημερινή απόδοση. Υποστηρίζεται, επίσης, ότι η διατήρηση μιας σταθερής ώρας θα βελτιώσει την ευημερία, ενώ μπορεί να έχει οφέλη για το περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας. Αντίθετα, ορισμένοι θεωρούν ότι η θερινή ώρα προσφέρει περισσότερες ώρες φωτός κατά τις απογευματινές ώρες, υποστηρίζοντας έτσι την ευημερία και την ψυχαγωγία, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες.

Η πανδημία του COVID-19 και άλλες πολιτικές προτεραιότητες ανέβαλαν τις συζητήσεις, και προς το παρόν, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για την οριστική κατάργηση της αλλαγής ώρας. Έτσι, οι χώρες της Ε.Ε. συνεχίζουν να αλλάζουν ώρα δύο φορές τον χρόνο μέχρι νεοτέρας.

Γιατί όμως υπάρχουν αντιδράσεις;

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει πλήθος αντιδράσεων σχετικά με την αλλαγή της ώρας, και σε πολιτικό επίπεδο, όπως αναφέρουμε παραπάνω, αλλά κυρίως από επιστήμονες και ειδικούς σε θέματα υγείας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η απώλεια μίας ώρας ύπνου την άνοιξη μπορεί να προκαλέσει κόπωση σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ενώ ορισμένες μελέτες δείχνουν αύξηση των θανατηφόρων τροχαίων κατά 6% τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή.

Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις για αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων, αυτοκτονικών συμπεριφορών και συνολικής αύξησης της θνησιμότητας. Το ανθρώπινο σώμα εξαρτάται από το φυσικό φως του Ήλιου για τη ρύθμιση του βιολογικού του ρολογιού, και η τεχνητή αλλαγή της ώρας διαταράσσει αυτή τη διαδικασία.

Μακροπρόθεσμα, η αναντιστοιχία μεταξύ της ηλιακής ώρας και του βιολογικού ρολογιού έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο σοβαρών ασθενειών, όπως λευχαιμία, καρκίνος του στομάχου, των πνευμόνων και του μαστού, ιδιαίτερα για όσους ζουν στη δυτική πλευρά μιας χρονικής ζώνης. Οι επιστήμονες της British Sleep Society υπογραμμίζουν ότι ο ύπνος είναι καθοριστικός παράγοντας για την υγεία και ότι οι επιβεβλημένες αλλαγές στον κιρκαδικό ρυθμό μπορούν να έχουν σοβαρές συνέπειες.

Η συζήτηση για την κατάργηση της αλλαγής ώρας συνεχίζεται, καθώς αυξάνονται οι φωνές που ζητούν τη διατήρηση μιας σταθερής χρονικής ζώνης για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των πολιτών.

Σύμφωνα με άρθρο του περιοδικού Time, η θερινή ώρα μπορεί να μειώσει τη ζήτηση ενέργειας μόλις κατά 0,5% ημερησίως, ποσοστό που θεωρείται αμελητέο. Ακόμη, η αλλαγή της ώρας, είναι πιθανό να διαταράξει τον κιρκάδιο ρυθμό, οδηγώντας σε προβλήματα ύπνου, μειωμένη συγκέντρωση και αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων. Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι το βιολογικό ρολόι του σώματος, το οποίο λειτουργεί σε έναν 24ωρο κύκλο και, σύμφωνα με τους ερευνητές, παίζει ρόλο στη ρύθμιση βασικών σωματικών λειτουργιών -εκτός από τον ύπνο - στην απελευθέρωση ορμονών, τον μεταβολισμό και τη διάθεση.

Από την άλλη οι υποστηρικτές της θερινής ώρας γενικά υποστηρίζουν ότι εξοικονομεί ενέργεια, προωθεί την υπαίθρια δραστηριότητα τα καλοκαιρινά βράδια και είναι, επομένως, ευεργετική για τη σωματική και ψυχολογική υγεία, μειώνει τα τροχαία ατυχήματα, μειώνει το έγκλημα και λειτουργεί θετικά για τις επιχειρήσεις.

Mε πληροφορίες από Time & Lifo.