Candida auris: Όσα ξέρουμε για τον μύκητα των νοσοκομείων

Στο 21ο πανελλήνιο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, Ο Δρ. Σύψας αναφέρθηκε και στον μύκητα «Candida auris», έναν ζυμομύκητα που απομονώθηκε για πρώτη φορά, το 2009 στην Ιαπωνία. Συγκεκριμένα εντοπίστηκε στο αυτί ασθενούς, από όπου και προέρχεται το όνομα του (auris = αυτί στα λατινικά).

Μετά τη συγκεκριμένη τοποθέτηση του κύριου Σύψα υπήρξαν πολλές παρερμηνεύσεις και επικράτησε ένας μικρός πανικός στους χρήστες του διαδικτύου, κάτι που οδήγησε τον ΕΟΔΥ να προβεί στην έκδοση μιας ανακοίνωσης-απάντησης προκειμένου να υπάρξουν οι απαραίτητες διευκρινίσεις, αφού η ύπαρξη ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, όπως και μικροβιακή αντοχή είναι κάτι που προβληματίζει όχι μόνο την ιατρική κοινότητα, αλλά και την κοινωνία. 

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ λοιπόν, πρόκειται για έναν μύκητα που «δυνητικά μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη σε σοβαρά πάσχοντες». Παραδειγματικά αναφέρει τους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς που βρίσκονται σε ΜΕΘ. Ο συγκεκριμένος μύκητας επιμολύνει τις επιφάνειες στο χώρο του νοσοκομείου και οι ασθενείς μπορεί να αποτελέσουν φορείς του παθογόνου κατόπιν αποικισμού του γαστρεντερικού συστήματός τους. Επισημαίνεται ότι, η μετάδοση του εν λόγω παθογόνου δεν αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας στην κοινότητα (εξω-νοσοκομειακό περιβάλλον). Δηλαδή αφορά, με βάση όσα ξέρουμε, τα νοσοκομειακά περιβάλλοντα.

Σημειώνεται πως οι νοσοκομειακές λοιμώξεις, μεταξύ των οποίων και οι λοιμώξεις από Candida auris, αποτελούν υποχρεωτικώς δηλούμενα νοσήματα. Βασική προτεραιότητα, όπως τονίζει ο ΕΟΔΥ, είναι η βελτίωση της καταγραφής των νοσοκομειακών λοιμώξεων συνολικά και όχι αποσπασματικά. Για την πρόληψη λοιμώξεων κρίνεται απαραίτητη η υγιεινή των χεριών από τα μέλη του προσωπικού, ο σχολαστικός καθαρισμός των επιφανειών και η εφαρμογή ορθών πρακτικών στη διαχείριση των ασθενών είναι πρωταρχικής σημασίας.

Ποιος είναι ο Candida auris

Όπως αναφέρει για τον Candida auris ο ΕΟΔΥ, ο ζυμομύκητας Candida auris αναγνωρίζεται πλέον ως μία αναδυόμενη παγκόσμια απειλή για την δημόσια υγεία για τέσσερις κύριους λόγους:

- Εμφανίζει αντοχή σε σημαντικά αντιμυκητικά φάρμακα όπως οι αζόλες και συχνά αντοχή και σε άλλες κατηγορίες αντιμυκητικών φαρμάκων όπως οι εχινοκανδίνες και η αμφοτερικίνη Β, που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη θεραπεία διεισδυτικών / συστηματικών λοιμώξεων από στελέχη Candida.

- Η ταυτοποίηση του ζυμομύκητα εμφανίζει σημαντικές δυσκολίες με αποτέλεσμα να μην επαρκούν οι συνήθεις εργαστηριακές μεθοδολογίες ταυτοποίησης. Η εσφαλμένη ταυτοποίηση του μπορεί να οδηγήσει σε ακατάλληλη διαχείριση και θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών.

- Προκαλεί επιδημίες σε μονάδες υγειονομικής περίθαλψης. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί έγκαιρα η Candida auris σε νοσηλευόμενους ασθενείς, ώστε να ληφθούν άμεσα οι ειδικές προφυλάξεις για την πρόληψη της διασποράς του.

- Το CDC θεωρεί τoν Candida auris ως ένα αναδυόμενο παθογόνο παράγοντα, επειδή έχει καταγραφεί αυξανόμενος αριθμός λοιμώξεων σε πολλές χώρες, από τότε που αναγνωρίστηκε. O Candida auris προκαλεί συστηματικές λοιμώξεις, όπως βακτηριαιμίες, λοιμώξεις μαλακών μορίων και χειρουργικού πεδίου. Έχει επίσης απομονωθεί από δείγματα αναπνευστικού και ούρων, αλλά δεν είναι σαφές εάν προκαλεί λοιμώξεις αναπνευστικού ή ουροποιητικού συστήματος.»

Δημοσιευμένες ή υπό δημοσίευση μελέτες από το Εργαστήριο Ερευνητικής Μυκητολογίας, της Ιατρικής Σχολής Αθηνών καταδεικνύουν ότι οι κλώνοι Candida auris, που απαντώνται συχνότερα στην Ελλάδα προέρχονται από την Ινδία και ακολουθούν αυτοί από την Αυστρία και το Κουβέιτ.

Πόσο επικίνδυνος είναι ο μύκητας Candida auris

Το παθογόνο συνιστά απειλή για τη Δημόσια Υγεία, διότι έχει την ικανότητα να αποικίζει εύκολα το δέρμα, να μεταδίδεται ταχέως από ασθενή σε ασθενή στο νοσοκομειακό χώρο και να προκαλεί λοίμωξη βαριάς πρόγνωσης, ιδιαίτερα σε ασθενείς με ανοσοκαταστολή. Επιπλέον, παραμένει για αρκετό χρονικό διάστημα στις επιφάνειες αντικειμένων, ενώ κάποια απολυμαντικά δεν τον εξουδετερώνουν, αναφέρει η κ. Βελεγράκη, στο Αθηναικό Πρακτορείο.

Κάποια στελέχη Candida auris εμφανίζουν αντοχή στα αντιμυκητιασικά φάρμακα, με αποτέλεσμα να γίνεται δύσκολη η θεραπεία της λοίμωξης. Να ανησυχούμε; Προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία που να στοιχειοθετούν μεγάλη αύξηση ή σοβαρή έξαρση των μυκητιάσεων που οφείλονται σε Candida auris. Καλό είναι να παραμένουμε ψύχραιμοι και να ακολουθούμε τις συμβουλές των ειδικών. Η τήρηση των βασικών κανόνων υγιεινής και η σχολαστική καθαριότητα των χώρων, όπου κινούμαστε είναι τα πιο αποτελεσματικά μέτρα προστασίας και πρόληψης για κάθε λοίμωξη.

Τα μέτρα που πρέπει να ακολουθούμε

- Πλένουμε τακτικά και σχολαστικά τα χέρια μας, με σαπούνι και νερό και ακολούθως με αλκοολούχο διάλυμα, ιδίως πριν το φαγητό και μετά την τουαλέτα.

- Απολυμαίνουμε τακτικά τα χέρια μας με αλκοολούχο διάλυμα, εάν δεν έχουμε πρόσβαση σε σαπούνι και νερό.

- Καθαρίζουμε και απολυμαίνουμε σχολαστικά τις επιφάνειες των χώρων όπου ζούμε και εργαζόμαστε.

- Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, το χλώριο είναι αποτελεσματικό στην καταπολέμηση του Candida auris.

Χώροι φροντίδας βρεφών, παιδιών και υπερηλίκων, καθώς και ασθενών, όπως τα νοσοκομεία, οφείλουν να ακολουθούν τα ειδικά πρωτόκολλα καθαριότητας και απολύμανσης. Εφόσον διαγνωσθεί μυκητίαση με Candida auris σε μη νοσηλευόμενο ασθενή, θα πρέπει να γίνει πλήρης και ακριβής ταυτοποίηση του μύκητα, καθώς και αντιμυκητόγραμμα, το οποίο δείχνει την ευαισθησία του μύκητα στα διαθέσιμα φάρμακα. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες του θεράποντα ιατρού.

Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσια Υγείας, με μία εθνική στρατηγική έχει στόχο τη μείωση αυτών των μικροβίων. Η Επιτροπή Υγείας της Βρετανίας ανακοίνωσε πως το 2050, η πρώτη αιτία θανάτου στον δυτικό κόσμο θα είναι λοιμώξεις από πολυανθεκτικά μικρόβια.

Με στοιχεία από LIFO, ERT και ΕΟΔΥ.